สารภาพว่าไม่ได้ทำการบ้านเอง แต่มี @joshmccormack ทำให้ระหว่างหลับ ตอนเช้าตื่นมาก็เจอ reply

@sugree Drupal accessibility - here's an interesting link: http://tinyurl.com/6my3aw

มันคือ Choosing an Accessible CMS ที่อ่านง่าย เข้าใจก็ง่าย ที่แท้โลกนี้มี ATAG 2.0 ที่ยาวจนไม่น่าอ่าน สรุปง่ายๆ ก็คือต้องสามารถทำงานร่วมกับ Screen Reader ได้นั่นเอง บทความนี้เขียนเมื่อ 20 มีนาคม 2551 อาจจะไม่ค่อยยุติธรรมนัก เพราะมี CMS หลายตัวออกรุ่นใหม่มาแล้ว คิดซะว่าอ่านสนุกๆ

หลังจากที่อธิบายความสำคัญ วิธีทำ บทความที่ว่าก็ทดสอบจริงกับ CMS ดังๆ จำนวนหนึ่ง ได้แก่ Jadu, Mambo, Joomla, Quick and Easy, Expression Engine, Plone, Drupal, Textpattern, Xoops และ Typo3 อย่างอื่นไม่ขอกล่าวถึง ยกมาแค่ Mambo/Joomla และ Drupal ซึ่งยังค้างคาใจ การทดสอบมี 3 เรื่อง

• สร้างเนื้อหาใหม่ใส่เข้าไป และถ้าเป็นไปได้ก็ลองแก้ไขด้วย WYSIWYG
• สร้างหน้าใหม่ ทำเป็นประเภท
• การจัดการพื้นฐานเรื่องผู้ใช้และสิทธิ์

มาดูผลทดสอบทีละตัว ผมไม่แปลนะ น้ำเยอะพอควร ขอสรุปรวบยอด ถ้าคิดว่าอ่านผิดก็บอกได้ ภาษาอังกฤษไม่แข็งแรง

Mambo

• หน้าตาสวยงาม ผู้ใช้ปรับตัวง่าย เรียนรู้ได้ไม่ยาก
• มองแว๊บแรกง่าย แต่พอเริ่มสร้างเนื้อหารู้สึกว่าจะยาก
• การวางโครงสร้างเนื้อหาอาจะทำให้มือใหม่สับสน
• ใช้ Screen Reader ไม่ค่อยได้ สรุปว่าไม่แนะนำให้ใช้ Mambo

Joomla

• Joomla เป็น Mambo รุ่นใหม่ที่ปรับปรุงด้าน accessibility ไปมาก
• ใช้กับ Screen Reader ได้ดี ไม่มีปัญหา focus, list หรือ combo box ทุกอย่างดีไม่มีปัญหา

• แบบละเอียดหน่อย

  • checkbox มีคำอธิบายครบถ้วน ใช้งานได้ดี อย่างน้อยก็ในเมนู user และ main
  • The log in boxes are fine, no problems with them. อันนี้กำกวม อ่านไม่ค่อยเข้าใจ ยกมาทั้งดุ้นตีความกันเอง

• มีปัญหานิดนึง

  • บางลิงค์ที่อ่านว่า "On Mouse Over" กดปุ่ม Enter แล้วไม่ทำงาน (คาดว่าจาวาสคริปต์)
  • บางจุดมี checkbox ที่ไม่ค่อยสื่อความหมาย คำอธิบายก็ไม่ได้บอกให้สามารถเข้าใจ
  • คำอธิบายของ radio button ไม่สื่อความหมาย ต้องปรับปรุง

  ถ้าปัญหาพวกนี้หมดไป Joomla ก็น่าสน

Drupal

• หน้าตาเรียบง่าย สะอาด
• แบ่งเป็นโมดูลย่อย เลือกเปิดปิดได้ ตัดสิ่งที่ไม่จำเป็นได้
• โครงสร้างการวางส่วนหัวและเนื้อหาดี checkbox มีคำอธิบายดี

• ยังปรับปรุงได้อีก

  • checkbox ในหน้า blog administration ยังไม่ค่อยดีนัก
  • หน้าเซ็ต permission มี checkbox เยอะ คำอธิบายยังไม่ค่อยดี ใช้ Screen Reader อาจไม่สามารถใช้งานได้

• โดยทั่วไปใช้ได้ แนะนำให้ใช้ Drupal แต่ต้องมีการแก้ไขนิดหน่อย

ด้านเอดิเตอร์รู้สึกว่า TinyMCE จะมาแรง อ่านแล้วอย่าเชื่อมาก โดยส่วนตัวผมคิดว่ามันขึ้นกับความเห็นส่วนบุคคล ต้องลองเองเท่านั้น ผมสรุปอีกทีในแบบของผมเอง

1. CMS มี 3 ส่วนหลักๆ

   1. คนอ่าน
   2. คนเขียน
   3. คนจัดการ

2. การอ่านไม่ค่อยมีปัญหาในเรื่อง Accessibility เพราะอ่านอย่างเดียว มีแต่ข้อความ อย่างมาก็มีรูป ใส่คำอธิบายรูปใน alt ก็ใช้ได้แล้ว

3. การเขียนก็ยังไม่ค่อยมีปัญหา เพราะเน้นที่เนื้อหา อาจต้องข้องเกี่ยวกับเอดิเตอร์บ้าง ผมแนะนำ Markdown (อีกแล้ว)
4. การจัดการต้องยุ่งเกี่ยวกับสิทธิ์การเข้าถึง อันนี้ Drupal เสียเปรียบอย่างแรง เพราะหน้านั้น checkbox เยอะมาก เยอะจนตาลาย ถ้าตาบอดแม้ว่าจะไม่ตาลาย แต่ก็หลงทางได้ง่ายๆ ผมแนะนำให้คนที่ทำหน้าที่นี้ไม่ต้องใช้ Screen Reader
5. เรื่องอื่นผมไม่ค่อยห่วง Drupal เพราะมี Form API ช่วยให้ฟอร์มที่มักจะมีปัญหากับ Screen Reader กลายเป็นเรื่องง่าย ทุกอย่างมีคำอธิบายเป็นปกติ รวมถึงโมดูลเสริมด้วย แทบไม่ต้องแก้อะไร อย่างมากก็คือพวก checkbox ที่อาจจะมีคำอธิบายที่ไม่สื่อความหมาย แก้ง่าย

ผมแปลกใจอย่างเดียว คนที่ไป JibCafe ไม่เขียนบล็อกกันเลยเหรอเนี่ย ผมเจออยู่หนึ่งนะ

• Jib Cafe : All about CMS

หนึ่งเดียวใน Google ที่ไม่ใช่ผม

สุดท้าย สำหรับคนที่ยังติดใจเรื่อง SEO ลองหาคำพวกนี้ใน Google ครับ

• jibcafe
• jibcafe cms

และสุดท้ายจริงๆ ตัวอย่าง Drupal ในไทยที่เห็นแล้วต้องตะตึง FukDuk.tv นี่เอง