หลายคนคงเคยอ่าน "ไอทีไทยไปไอทีโลก" มาบ้าง และน่าจะเห็นแนวคิดบางอย่างในนั้น

อยากได้ต้องทำเอง

หรือ

Do it yourself

ในวงการไอทีมีคำศัพท์แสลงมากมาย แต่คำแรกที่ผมรู้จัก ต้องบอกว่าเป็นคำแรกที่อาจารย์สั่งสอน ก็คือคำว่า RTFM เรียกว่าได้มาจำใส่กระโหลกตั้งแต่วันแรกที่เจอเลยทีเดียว ผ่านมาสิบปีพอดี คำนี้ก็ยังคงอยู่ในจิตใต้สำนึก และเป็นแนวทางเดียวกับ อยากได้ต้องทำเอง อีกด้วย เนื่องจากเกรงว่าหลายคนอาจจะไม่รู้จักคำนี้ วันนี้จะอธิบายซักหน่อย

หมายเหตุ: ประเทศไทยต้องการคำนี้ ทุกคนควรจำให้ขึ้นใจ

RTFM เป็นคำย่อมาจาก Read The Fucking Manual แปลเป็นไทยได้ว่า ไปอ่านคู่มือบัดซบนั่นซะ

คำนี้มีความหมายแค่นั้น ไม่ต้องแปลให้มากความ ตรงตัวมากๆ สาเหตุส่วนใหญ่ที่ได้รับ RTFM กลับมาก็คือ

1. คำถามง่ายมีในคู่มือ
2. คำถามเคยมีคนตอบแล้ว
3. คำถามกว้างดั่งมหาสมุทร
4. คำถามคาดหวังคำตอบละเอียดเป็นขั้น

สาเหตุของปัญหามี 2 เรื่องใหญ่ๆ

1. คนถาม
2. คำถาม

ทั้งคู่มีส่วนผิด มากบ้าง น้อยบ้าง แล้วแต่กรณี เริ่มจากคนถามก่อนดีกว่า ทุกอย่างเริ่มที่คนทั้งนั้น ทุกครั้งที่อยาก RTFM กลับไปผมจะถามตัวเองเสมอ

• ทำไมไม่อ่านคู่มือ
• ทำไมไม่ค้นหาคำถาม/คำตอบเก่า

ส่วนใหญ่ผมจะไม่ตอบด้วยคำว่า RTFM เพราะกลัวโดนหาว่าก้าวร้าว ก็จะหาแล้วตอบเป็นลิงค์ หรือเป็นคีย์เวิร์ด ให้ไปหาไปอ่านกันเอง จริงๆ แล้วมันก็ RTFM ชัดๆ ผมหาเจอ ทำไมคนอื่นจะหาไม่เจอ คีย์บอร์ดมีปุ่มเท่ากัน ของผมอาจจะน้อยกว่าด้วยซ้ำ มีอีกแบบ หลายคนคาดหวังคำตอบที่อธิบายละเอียดยิบ ผมก็อยากได้ครับ ใครๆ ก็อยากได้คำตอบแบบนี้ แต่มันจำเป็นรึเปล่า คำถามสำหรับผมคือ "ไม่จำเป็น" การตอบก็มีหลายแบบ

1. อธิบายเป็นขั้นตั้งแต่ขั้นแรกจนขั้นสุดท้าย
2. บอกคีย์เวิร์ด อฺธิบายหลักการ
3. บอกคีย์เวิร์ด ไม่อธิบาย
4. บอกลิงค์

แบบแรกเป็นสิ่งทีทุกคนคาดหวัง แต่ใช่ว่าจะสมหวัง ไม่ใช่ไม่อยากตอบหรือหวงวิชา แต่มันกินแรง รายละเอียดเยอะ คนส่วนใหญ่จะเลือกตอบแบบที่ 2, 3 และ 4 ตอบแบบ 4 หมายถึง RTFM น่ะแหละ

ถัดมาดูที่คำถามบ้าง การถามเป็นศิลปะอย่างหนึ่ง อันนี้เป็นความคิดผมเอง การถามต้องถามอย่างมีศิลปะ ยกตัวอย่างง่ายๆ

• ถ้าต้องการจะถามหลายคำถาม กรุณาแยกคำถามใส่หมายเลขให้ชัดเจน เวลาตอบจะได้ตอบง่ายๆ

• ไม่ถามอะไรที่แสดงความโง่ออกมา ผมอาจจะใช้คำแรงไป ใครอ่านแล้วสะดุดต้องทำใจ ผมหงุดหงิดมากเวลามีคนถามว่า

  อยากทำ x แล้วมีปัญหาเกิด error ขึ้นเต็มหน้าไปหมด

  แบบนี้ยังทำใจได้นิดนึง ตั้งสติแล้วถามกลับ "แล้ว error ที่ว่ามีอะไรบ้างครับ" ถ้าได้คำตอบแบบนี้จะเครียดมาก

  ไม่รู้ครับ ดูไม่รู้เรื่อง ช่วยด้วยครับ แก้ยังไง

  และหลายครั้งจะมาพร้อมกับ

  ต้องการคำตอบด่วนมากครับ

• คำถามต้องไม่กว้างจนเกินงาม ผมเห็นหลายคำถามแล้วบอกตามตรงว่าตอบได้ แต่ตอบไม่ได้ ผมอยากตอบแต่คิดแล้วไม่ตอบดีกว่า คำตอบมันยาวมาก อาจจะใช้เวลาไม่ต่ำกว่า 20 นาที เวลามีค่าครับ อย่างน้อยคนปกติก็น่าจะอยู่ที่ 1000 บาทต่อชั่วโมง ถ้าคิดว่ายินดีจ่ายเพื่อได้คำตอบผมก็ยินดีตอบ

มีคนสังเกตว่าผมชอบเขียนแนว how to หรือ step by step ต้องบอกว่า ผมไม่ได้เขียนแบบนั้นไว้ตอบใคร ผมเขียนไว้กันลืม นั่นแปลว่ามันเป็นสิ่งที่ผมทำจริงๆ การจะได้มาซึ่งขั้นตอนเหล่านั้นอาจใช้เวลาเป็นชั่วโมง เป็นวัน ผมไม่อยากให้สิ่งที่ผมรู้มันหายไปไหน ผมไม่อยากจำ เพราะฉะนั้นผมต้องเขียน เขียนเพื่อตัวเองเอาไว้ใช้ในวันหน้า ส่วนใครจะอ่านแล้วทำตามสำเร็จผมก็ดีใจด้วย

ไม่ได้เขียนยาวแบบนี้นานแล้ว ผมแค่อยากจะบอกว่า RTFM คือจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ด้วยตัวเอง อาจมีใครเคยได้ยิน

ไม่รู้ไม่ผิด ไม่รู้แล้วไม่ถามซิผิด

คำพูดนี้ละไว้ในฐานที่ควรเข้าใจไว้นิดนึง คือคำว่า "ไม่รู้" หมายถึงไม่มีในคู่มือ หาอ่านไม่ได้ ค้นหาไม่เจอ ถ้าพยายามจนสุดความสามารถแล้วยังไม่รู้จึงจะถาม ขั้นตอนก่อนหน้าการถามทั้งหมดที่ว่ามาจะช่วยให้คำถามที่เรียบเรียงออกมาตรงประเด็น เวลาได้คำตอบก็จะเข้าใจคีย์เวิร์ดที่แทรกมาด้วย แบบนี้ผมจะเรียกว่า "ทำการบ้านมาแล้ว" ถามดีก็ตอบดี

มีอีกแบบที่ผมอยากจะแนะนำ การถามคำถาม ถ้าไม่ใช่ความลับกรุณาถามในที่สาธารณะอย่าง mailing list หรือ webboard หรือ Twitter เพื่อให้คนอื่นๆ เห็นคำถามและคำตอบเพื่อช่วยกันตอบและแสดงความคิดเห็นที่หลากหลายแทนที่จะจำกัดอยู่แค่ 2 คน มันทำให้คำตอบมีค่าน้อยกว่าที่ควรจะเป็น

สุดท้าย ผมอยากขอความร่วมมือกระจาย RTFM ออกไปให้กว้างที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ บอกตามตรง หลายครั้งผมอยากตอบว่า RTFM แต่เกรงใจ เราเป็นประเทศผู้ดีตีนแดงตะแคงตีนเดิน RTFM เป็นสิ่งที่ไม่ควรใช้ (แต่ต้องรู้) ถ้าเผลอใช้อาจโดนชี้หน้าด่าได้ ถ้าถามแล้วผมไม่ตอบหรือทำท่าเหมือนไม่ค่อยอยากตอบ แปลว่า RTFM ครับ

แถมให้อีกหน่อย ล่าสุดมีอีกหลายคำที่อาจจะโดนตะโกนกลับมา

• STFW - Search The Fucking Web
• GIYF - Google Is Your Friend
• JFGI - Just Fucking Google It

ทำให้เดี๋ยวนี้อาจจะไม่เห็น RTFM บ่อยนัก ถึงยังไงมันก็จิตวิญญาณเดียวกับ RTFM